Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΜΕ ΒΕΛΑΝΙΔΙΑ…

ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΜΕ ΒΕΛΑΝΙΔΙΑ…

Γραφει ο Γιώργος Ρουσόπουλος 

Αν και ορκισμένος σπιτόγατος δεν μπόρεσα να αρνηθώ για μια ακόμη φορά την πρόσκληση ενός παλιού μου φίλου και βρέθηκα τις μέρες που μας πέρασαν εκτός Αθηνών και ακόμα ‘’χειρότερα’’ στην… Ελβετία. Ο Έλληνας φίλος μου μένει σε ένα χωριό και όχι στην πρωτεύουσα της χώρας, κι αυτό ήταν κάτι που με προβλημάτιζε πριν το ταξίδι, καθότι αναρωτιόμουν για το πόσο ενδιαφέρον θα είχε τουριστικά το ‘’ξεβόλεμά’’ μου. Πράγματι, το ταξίδι ήταν μια απογοήτευση και ο λόγος είχε να κάνει όχι με τον πηγαιμό και τη διαμονή αλλά με την επιστροφή.

Πριν με κακολογήσετε για το υπονοούμενο, να πω πως αγαπώ την Ελλάδα μας όσο κανέναν άλλον τόπο. Πιστεύω πως ζούμε στην καλύτερη γωνιά του πλανήτη και δεν θα άλλαζα το ελληνικό φως (με κάθε έννοια) με τίποτα στον κόσμο. Όμως…
… αυτά που είδα στην ‘’απολίτιστη’’ εκείνη χώρα με έθλιψαν για το πόσο μεγάλο κακό έχουμε καταφέρει να κάνουμε ως λαός στους εαυτούς μας όλα αυτά τα χρόνια. «Μα», θα μου πείτε, «μιλάς τώρα για μια χώρα με τέτοιο οικονομικό πλούτο και την συγκρίνεις με την Ελλάδα του σήμερα»;
Σύμφωνοι. Θα μπορούσα να απαντήσω βέβαια πως μας είδα ως λαό και στην εποχή του (έστω δήθεν) πλούτου, όμως δεν θα καταφύγω σε αυτό το επιχείρημα διότι η ουσία του ζητήματος δεν είναι στο χρήμα αλλά στην νοοτροπία μας ως λαού.
Για να σας δώσω να καταλάβετε το τι εννοώ θα πρέπει πρώτα να σας παραθέσω λίγα στοιχεία για το πώς είναι οργανωμένο το κράτος της Ελβετίας. Διοικητικά λοιπόν, η χώρα απαρτίζεται από επτά περιφέρειες – καντόνια. Το κάθε καντόνι έχει έναν πρωθυπουργό. Οι επτά πρωθυπουργοί αναφέρονται στον πρόεδρο της Ελβετίας. Ο πρόεδρος εκλέγεται μια φορά τον χρόνο (κάθε Δεκέμβριο). Για το 2017 στην θέση του προέδρου έχει εκλεγεί μια γυναίκα. Εννοείται βέβαια πως στις ελβετικές εκλογές δεν υπάρχουν ‘’μπαλκόνια’’, μεγαλοστομίες και φανφαρονισμοί προς εντυπωσιασμό, κι αυτό έχει να κάνει με το ότι οι πολιτικοί εκεί σέβονται τον εαυτό τους και – κυρίως – τον λαό που αναλαμβάνουν την ευθύνη να υπηρετήσουν. Όχι επειδή είναι φτιαγμένοι από ‘’άλλη, εκλεκτή πάστα’’ αλλά γιατί και οι ίδιοι οι πολίτες της χώρας σέβονται τον εαυτό τους και τους συμπολίτες τους. Έτσι, χώρος για μασκαριλίκια παντός τύπου απλώς δεν περισσεύει, ούτε στους ‘’πάνω’’ ούτε στους ‘’κάτω’’.
Αυτά τα ολίγα και απλά, μεταφράζονται στην πράξη ως εξής: η οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα δεν περιορίζεται στα αστικά κέντρα αλλά είναι μοιρασμένη σε όλη την επικράτεια. Το να μένεις σε ένα χωριό στην Ελβετία απέχει έτη φωτός από αυτό που ξέρουμε ως ζωή σε ένα ελληνικό χωριό. Ως εκ τούτου (όπως και το είδα), εκτός του ότι λογικά ευνοείται και υποστηρίζεται η οργανωμένη αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα, μια βιομηχανία κατασκευής μικρών αεροσκαφών μπορεί και να είναι φτιαγμένη δίπλα σε ένα μικρό χωριό και να μοιράζεται με τους κατοίκους του τμήμα του κεντρικού δρόμου για την διέλευση των αεροσκαφών – εννοείται πως όταν πρόκειται να περάσει το liar jet οι οδηγοί των αυτοκινήτων ειδοποιούνται να περιμένουν με την ειδική φωτεινή επιγραφή. Λεπτομέρειες θα μου πείτε αλλά τα πιο… ελβετικά… τα κρατώ για τη συνέχεια.
Η συμπεριφορά των οδηγών στους δρόμους είναι υποτυπώδης. Λυπάμαι που αυτό που θα διαβάσετε έγινε τραγικά επίκαιρο μετά τα θλιβερά δυστυχήματα του τριημέρου της Καθαρής Δευτέρας όμως ούτως ή άλλως δεν θα μπορούσα να μην το αναφέρω. Τα όρια ταχύτητας λοιπόν στους δρόμους μόνο διακοσμητικά δεν είναι. Όταν μια ταμπέλα στην Ελβετία σου λέει πως μπορείς να κινηθείς έως και με 50χλμ, ή έως και με 80χλμ. και σπανίως έως και με 120χλμ. τότε γνωρίζεις πως αν σε κάθε περίπτωση το κοντέρ σου γράψει κάτι παραπάνω από 55, 85 και 125χλμ. αντιστοίχως, έχεις σίγουρη μια κλήση. Λεπτομέρεια: η κλήση δεν είναι ίδια για όλους.
 Επειδή το να ‘’κόψεις’’ μια κλήση ίση με τον μηνιαίο μισθό κάποιου είναι βεβαίως βάναυσο, όπως επίσης και το να ζητήσεις από κάποιον εκατομμυριούχο να πληρώσει ένα (για εκείνον) μικροποσό αγγίζει τα όρια της ατιμωρησίας, το ποσό της κλήσης καθορίζεται τελικά από την οικονομική κατάσταση του παραβάτη. Έτσι, όπως για παράδειγμα μου εξήγησε ο φίλος μου, πέρυσι η ελβετική τροχαία έδωσε κλήση 150.000 φράγκων σε έναν πάμπλουτο Άραβα που έτρεχε με ιλιγγιώδη ταχύτητα (τώρα, Porsche οδηγούσε ο παραβάτης ή κάτι άλλο δεν θυμάμαι, όμως έγινα κατανοητός, ε;). Επίσης, οι διαβάσεις υπάρχουν για να περνούν οι πεζοί κατά προτεραιότητα και με ασφάλεια, όχι μόνο δική τους αλλά και των οδηγών, οι οποίοι με τη σειρά τους γνωρίζουν πως δεν θα τους πεταχτεί κάποιος πεζός οπουδήποτε ώστε η έννοια της διάβασης να χάνει τελικά το νόημα και την ουσία της.
Άλλη μια λεπτομέρεια – και ξέρετε, τελικά στις λεπτομέρειες χτίζεται ο αλληλοσεβασμός μεταξύ ανθρώπων και μεταξύ πολίτη και κράτους: έστω και μπαίνεις σε ένα υπόγειο parking. Όταν είσαι στην Ελλάδα, π.χ. στο parking ενός μεγάλου εμπορικού κέντρου, η σκέψη σου είναι στο πως θα βρεις να παρκάρεις και μάλιστα πριν βρει ο ‘’πριν’’ και ο ‘’μετά’’ από σένα. Στην Ελβετία, αντί να κοιτάζεις γύρω γύρω και να κάνεις γύρους, αρκεί να κοιτάξεις στο ταβάνι. Εκεί, σε αντιστοιχία με τις θέσεις υπάρχουν φωτάκια. Όπου βλέπεις κόκκινο φωτάκι αναμμένο καταλαβαίνεις πως υπάρχει αυτοκίνητο σταθμευμένο. Όπου υπάρχει πράσινο φωτάκι σε περιμένει μια κενή θέση. Απλά πράγματα και, όπως και να ‘χει, δεν νομίζω ότι μπροστά στο κόστος π.χ ενός mall το επιπρόσθετο κόστος ενός τέτοιου συστήματος είναι δα και απαγορευτικό. Εκτός αυτού, βγαίνοντας από το υπόγειο parking προβλέπεται φωτεινή επιγραφή που ειδοποιεί στην περίπτωση που πλησιάζει μεγάλο όχημα, π.χ. λεωφορείο (bus). Λεπτομέρειες…
Άλλη, ελβετική στα σίγουρα, λεπτομέρεια: Κινούμαστε με τον φίλο μου (ο οποίος και οδηγεί) σε δρόμο μεταξύ χωριών και ξαφνικά - λέγοντάς μου «ας σταματήσουμε εδώ για λίγο να ψωνίσουμε κάτι» - ο φίλος βγαίνει από το δρόμο και σταματά έξω από ένα σπίτι. Για την ώρα δεν βλέπω τίποτα άλλο παρά μια μεγάλη ανοιχτή πόρτα στο ισόγειο του σπιτιού με μια ζωγραφισμένη πασχαλίτσα στον τοίχο από πάνω της. Κατεβαίνουμε, μπαίνουμε κι εγώ περιμένω να φανεί κάποιος. Εντωμεταξύ, ο φίλος μου έχει πάρει μια σακουλίτσα και βάζει μέσα μερικά αυγά. Μετά από λίγο παίρνει μια άλλη σακούλα και βάζει μερικά μήλα – αυτά τα είδη είχε να διαθέσει ο συγκεκριμένος παραγωγός. Επάνω από τα αυγά και τα μήλα υπάρχουν ταμπελίτσες με τις τιμές. Ο φίλος υπολογίζει το ποσό που οφείλει και το ρίχνει μέσα σε έναν κουμπαρά. Στο τέλος, κι ενώ εγώ ακόμα περιμένω να φανεί κάποιος γυρίζει και μου λέει: «Αν δεν θέλεις κάτι τότε μπορούμε να φύγουμε»… Αναρωτηθείτε μόνο ποια θα ήταν η κατάληξη εάν ένας έλληνας παραγωγός επιχειρούσε να κάνει το ίδιο εδώ…
Δεν θέλω να σας κουράσω με το πόσο οργανωμένη είναι η ανακύκλωση – απλώς θα πω ότι οι ένοικοι κάθε πολυκατοικίας έχουν από ένα κλειδί που ανοίγει κάποιον συγκεκριμένο κάδο που τους αναλογεί (και που την αγορά του την έχουν χρεωθεί οι ίδιοι), ώστε να ρίχνουν μέσα τα προβλεπόμενα.
Η γενικότερη λογική των Ελβετών στις υποδομές είναι πως όπου χρειάζεται θα δώσουμε αρκετά χρήματα για να φτιάξουμε κάτι, όμως όπου δεν είναι απαραίτητο δεν θα σπαταλήσουμε τίποτα. Για παράδειγμα, τα πεζοδρόμια δεν έχουν καμία σχέση με τα δικά μας. Εδώ, ο κάθε δήμος, πολλές φορές και κάποιος πολίτης στον βαθμό που μπορεί να το κάνει, επιλέγει κάποιον τύπο από πολυέξοδες (χρωματιστές συνήθως) πλάκες και ‘’ντύνει’’ κατά το δοκούν τα πεζοδρόμιά του. Στην πτωχή Ελβετία τα πεζοδρόμια είναι απλώς άσφαλτος λίγους πόντους υπερυψωμένη από τον δρόμο. Δεν ξέρω εάν σας έχει συμβεί όμως εγώ ουκ ολίγες φορές έχω σκοντάψει σε αταίριαστες μεταξύ τους πλάκες και έχω αναρωτηθεί προς τι αυτές οι ‘’παγίδες’’ που, το λιγότερο, μπορεί να κοστίσουν και τραυματισμούς μικρών παιδιών ή και ηλικιωμένων.
Θα μπορούσα να πω κι άλλα, όμως ακούω ήδη στο μυαλό μου την Αρχισυντάκτρια να μου φωνάζει: «Γιώργο, άρθρο είπαμε όχι μυθιστόρημα…» κι έτσι προχωρώ στο τελευταίο που οφείλω να αναφέρω.

Λίγα χρόνια πριν την Ελληνική Επανάσταση του ’21, το 1815, έγινε μια σύνοδος στο Παρίσι για να συζητηθεί το αίτημα των Ελβετών για ελευθερία και αυτοδιάθεση. Οι Ελβετοί κατοχύρωσαν τότε την περίφημη ‘’ουδετερότητα’’ που τους ακολουθεί έως και σήμερα, ζητώντας ουσιαστικά από τις τότε Μεγάλες Δυνάμεις – κάποιες εκ των οποίων εποφθαλμιούσαν τα εδάφη τους, να τους αφήσουν να ζήσουν ως ένα ελεύθερο κράτος. Όταν τελείωσε η σύνοδος, η ελβετική αντιπροσωπεία έστειλε τα νέα στην πατρίδα. Ο σκοπός είχε επιτευχθεί με το παραπάνω. Έτσι, η Ελβετία όχι μόνο θα ήταν ένα ανεξάρτητο και ουδέτερο κράτος αλλά θα προσαρτούσε και δύο ακόμη καντόνια – της Γενεύης και της Λωζάνης. Στο μήνυμα αναφερόταν πως όλα αυτά, μα όλα – ανεξαρτησία, ουδετερότητα, δύο επιπλέον καντόνια, μοντέλο διοικητικής οργάνωσης – οι Ελβετοί τα όφειλαν σε έναν άνθρωπο. Αυτός ο άνθρωπος, του οποίου οι προτάσεις επικρατήσαν στο διπλωματικό επίπεδο ακόμη κι έναντι του φοβερού και τρομερού τότε Μέτερνιχ ανακηρύχθηκε εθνικός ήρωας. Μάλιστα, όπως πάνω κάτω ανέφερε το μήνυμα: ‘’Εάν ποτέ αυτός ο άνθρωπος τύχει και έρθει στην Ελβετία τότε να χτυπήσουμε τις καμπάνες και να βγούμε όλοι να τον υποδεχθούμε ως τον σημαντικότερο άνθρωπο του κόσμου’’. Το όνομα αυτού του ανθρώπου ήταν Ιωάννης Καποδίστριας. Ξέρετε, ο πρώτος πρωθυπουργός της Ελλάδας που προσπάθησε από το τίποτα να στήσει κι εδώ ένα ανάλογο κράτος και η ανταμοιβή του ήταν… σφαίρες…
Η Ελβετία του 1815, όπως και η Ελλάδα μετά την Επανάσταση, ήταν ένα πάμφτωχο κράτος. Όμως η ουδετερότητα και η έξυπνη διοίκηση – εμπνεύσεις του Καποδίστρια, την οδήγησαν να γίνει σήμερα αυτό που είναι. Λεπτομέρειες θα μου πείτε…
«Είδατε», θα πει βεβαίως και κάποιος ελληναράς. «Πάλι ένας Έλληνας έκανε το θαύμα του. Τι να μας πουν μωρέ οι Ελβετοί; Όταν εμείς μεγαλουργούσαμε αυτοί έτρωγαν βελανίδια πάνω στα δέντρα»…
Γι αυτό λοιπόν κι εγώ, κυρίες και κύριοι σεφ, γνωστοί ή λιγότερο γνωστοί, με τις τόσες συνταγές στην τηλεόραση και αλλού σας παρακαλώ: Συνταγές με βελανίδια επειγόντως!!! Δεν μπορεί, κάποιο μυστικό κρύβουν αυτά τα βελανίδια. Στο τέλος τέλος, εκτός του ότι τα βελανίδια πράγματι τρώγονται, κάτι θα ήξεραν και οι αρχαίοι ημών πρόγονοι που θεωρούσαν την βελανιδιά ιερό δέντρο…

Σχόλια